Người nông dân đó là anh Nguyễn Xuân Trường, quê gốc Hưng Yên, vào thôn 10, xã Ea Ktua, huyện Cư Kuin, tỉnh Ðác Lắc lập nghiệp từ năm 1993. Anh kể, Tết vừa rồi, 70 chậu cam cảnh  đưa ra chợ hoa Buôn Ma Thuột tiêu thụ chưa đầy hai ngày đã hết. Nhiều khách hàng tìm đến nhà đặt mua, nhưng không còn hàng. Vậy sản phẩm cam cảnh của anh Trường có gì đặc biệt mà lại "hút" hàng đến vậy?

Anh nói cây cam này được gọi là cam bổ (vì rất ngọt và thơm), chỉ vùng đất Hưng Yên mới có. Hằng năm, mỗi cây chỉ cho từ 10 đến 12 kg. Giá bán trên thị trường khoảng 40 nghìn đồng/kg. Thấy được giá, hơn nữa loại quả đặc sản này ở vùng Tây Nguyên và phía nam không có, nên anh thử mua giống vào trồng để bán quả. Gần 100 gốc cam được anh đưa từ Hưng Yên vào trồng tại mảnh vườn ở Hòa Thắng, TP Buôn Ma Thuột từ năm 2002, đến 2007 thì cho quả. Vợ anh đưa ra chợ bán với giá 30-35 nghìn đồng/kg thì người ta chê đắt không mua. Nếu giảm giá thì tính ra không lời lãi bao nhiêu, vì chi phí đầu tư, chăm sóc khá tốn kém và cầu kỳ. Quy trình sinh trưởng của cây cam (từ lúc ra hoa đến khi đậu trái) đòi hỏi người trồng phải nắm vững kỹ thuật để có sự tác động thích ứng mới mong có hiệu quả, nếu không hỏng hết, nhất là đối với vùng đất Tây Nguyên có điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng đặc thù này. Vậy mà thị trường ở đây lại không "mặn mà" lắm với loại cam của anh, khiến anh phải tính đến chuyện chuyển đổi cây trồng khác.

Cũng may, trong vùng Hòa Thắng có nhiều gia đình chuyên trồng quất thế để bán vào dịp Tết, khiến anh Trường nghĩ ngay đến việc tại sao không tạo thế, tạo cảnh cho cây cam, sau đó đưa vào chậu để bán. Từ ý tưởng này giúp anh quyết định thay đổi "số phận" của cây cam trên vùng đất Ðác Lắc này. Việc đầu tiên là anh Trường khăn gói ra bắc học hỏi kỹ thuật tách, ghép cành đối với các loại cây ăn quả. Sau đó tìm cách tự tạo giống cây cam ngay trên mảnh vườn của mình mà không mất công mua giống từ Hưng Yên vào nữa. Khi nắm vững những kỹ thuật cơ bản, anh Trường mới chọn số cây cam đẹp nhất trong vườn để chăm chút, tạo thế và dáng trước khi đưa vào chậu. Cũng công phu lắm, chứ không đơn giản chút nào. Cây nào cành thưa, dáng không sum suê thì anh cắt cành ghép vào cho vừa ý. Khó nhất là khâu hãm cây lại, không cho phát triển chiều cao. Vì theo anh, cây quá khổ khi vào chậu sẽ không đẹp. Thế là ngoài việc đảo cây một mùa vụ hai lần, anh Trường phải tỉ mẩn chắn rễ thường xuyên. Theo đó, tùy từng giai đoạn sinh trưởng của cây mà tiện bóc, hay tiện mịn nhằm nuôi cây nhỏ to theo ý muốn. Anh bảo, tiện bóc là gọt hết vỏ ngoài của một đoạn thân từ mặt đất lên chừng vài xăng-ti-mét (khi cây chưa ra hoa) để nuôi gốc cho thật to, bụ bẫm. Ðến khi cây ra hoa, kết trái (tùy từng cành nhánh) mà tiện mịn, tức là cạo sơ lớp biểu bì bên ngoài, rồi bó phân hữu cơ cộng vô cơ lên đó nhằm giúp cây có thêm dinh dưỡng cho trái to và nhiều hơn...

Cứ âm thầm vừa làm, vừa đúc rút kinh nghiệm như thế trong hơn hai năm, đến Tết Nguyên đán vừa rồi, sản phẩm cam cảnh của anh đã thành công như mong đợi. Trước đó hai tháng, anh đem 70 cây đi "tiếp thị" một số nơi trên địa bàn Ðác Lắc và thật không ngờ mặt hàng này được người chơi đón nhận. Có nhiều doanh nghiệp, cơ quan nhà nước mua một chậu cam cảnh đẹp và sai quả của anh với giá từ 4 đến 5 triệu đồng. Vài chục chậu còn lại, anh bán tại chợ hoa Buôn Ma Thuột từ 2 đến 3 triệu đồng/cây. Tính ra, dịp Tết vừa qua, anh Trường thu về khoảng 300 triệu đồng từ cây cam cảnh độc đáo và lạ mắt này. Trừ chi phí mọi thứ, anh lãi hơn một nửa. Năm nay, anh Trường lại tiếp tục đầu tư, chăm sóc cho gần 300 gốc cam cảnh tại vườn. Hứa hẹn đến Tết, anh Trường lại mang đến sản phẩm cây cam cảnh mang thương hiệu Xuân Trường.