Bệnh thủy đậu xảy ra rải rác quanh năm, nhưng “mùa” của bệnh là từ tháng 2 đến tháng 6 hằng năm. Đặc biệt tháng ba là mùa cao điểm nên bệnh có khả năng bùng phát thành dịch nếu không có biện pháp phòng chống kịp thời.

Thủy đậu do virus Varicella zoster gây ra. Virus này phát tán rất nhanh và lây lan dễ dàng qua không khí, hoặc hít phải nước bọt khi bệnh nhân ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với mụn nước của người bệnh. Nếu thai phụ bị bệnh thủy đậu cũng có thể truyền bệnh cho thai nhi. Đặc biệt, khi nhiễm virus thủy đậu, bệnh nhân thường không có biểu hiện gì trong hai tuần đầu. Thế nhưng kể từ 2-4 ngày trước khi bệnh nhân nổi bóng nước (nốt rạ), bệnh đã có khả năng lây nhiễm cho người khác. Ngay cả khi bóng nước nổi sáu ngày, siêu vi gây bệnh vẫn có thể lây lan cho người lành.

Đa số bệnh nhân là trẻ em từ 5-11 tuổi, nhưng người lớn cũng có thể mắc bệnh. Đáng lưu ý là 90% đối tượng chưa chủng ngừa thủy đậu có khả năng mắc bệnh.

Sốt cao, mệt mỏi

Khi khởi bệnh trẻ thường có biểu hiện sốt khá cao, mệt mỏi, biếng ăn, đau cơ. Sau đó các nốt rạ mới bắt đầu xuất hiện ở da đầu, mặt, rồi dần lan xuống thân và tay chân với số lượng từ vài trăm đến cả ngàn nốt rạ khiến bệnh nhân ngứa ngáy, phát ban ngoài da, nổi sẩn có mụn nước, đau nhức rất khó chịu.

Thủy đậu là bệnh có diễn biến nhẹ. Tuy nhiên bệnh có thể gây một số biến chứng nguy hiểm, từ bội nhiễm vi khuẩn đến viêm não cho bệnh nhân nếu không được chăm sóc đúng cách. Nếu bị bội nhiễm trên da có thể để lại sẹo vĩnh viễn. Biến chứng của thủy đậu còn gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương và có thể gây viêm phổi, dẫn đến tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Ngoài ra, về lâu dài người bị bệnh thủy đậu còn có thể gặp biến chứng khác của bệnh để lại là mắc bệnh zona (dân gian gọi là bệnh giời leo).

Không ít phụ huynh còn có quan niệm không đúng khi chăm sóc trẻ bị bệnh thủy đậu như “kiêng nước, kiêng gió” hoặc tắm gốc rạ cho trẻ mau hết bệnh. Hoặc ủ kín, không cho tắm rửa để trái rạ càng ra nhiều càng tốt. Trong khi những biện pháp này không làm bệnh mau khỏi mà còn gây biến chứng nguy hiểm là nhiễm trùng nốt rạ. Vì thế, cách chăm sóc đúng khi trẻ bị thủy đậu là phải giữ vệ sinh, tắm rửa hằng ngày, tránh ủ kín để không bị nhiễm trùng; theo dõi sát trẻ để phát hiện sớm những dấu hiệu nghi ngờ biến chứng như sốt cao, mụn nước ửng đỏ xung quanh hay có mủ...

Chích ngừa sớm

Khi trong gia đình, cơ quan, trường học, xí nghiệp... có người mắc bệnh, cần phải cách ly bệnh nhân 7-10 ngày để tránh lây lan những người xung quanh. Nếu trẻ đang đi học hoặc người lớn đang đi làm mà bị bệnh phải nghỉ học và nghỉ làm từ 1-2 tuần. Tuy nhiên, cách ly bệnh nhân chỉ là biện pháp phòng bệnh thụ động, vì không bảo đảm ngừa được bệnh cho người khác do siêu vi đã có thể lây lan từ trước khi phát mụn nước và sau khi mụn nước đã lành. Do đó, biện pháp hiệu quả nhất là chích ngừa văcxin trước khi xảy ra dịch bệnh.

Việc chích ngừa thủy đậu không chỉ giúp bản thân tránh được bệnh mà còn ngăn chặn bệnh lây lan cho cộng đồng, về lâu dài giúp giảm được sự bùng phát dịch hằng năm.

Hiện nay phụ huynh vẫn còn thói quen chưa đúng là khi nghe nói có dịch bệnh gì đó xảy ra mới vội vã đưa con em đi chích ngừa. Việc chích ngừa như vậy nhiều khi không đem lại hiệu quả vì có thể đã bị nhiễm bệnh rồi, hoặc văcxin chưa kịp tạo sự miễn dịch cho cơ thể thì đã bị bệnh. Văcxin ngừa thủy đậu có thể phòng bệnh được gần như suốt đời, an toàn, ít tác dụng phụ (5% sốt nhẹ sau khi chích).

Nếu có điều kiện nên chích cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến 12 tuổi (tiêm một liều dưới da). Với trẻ trên 13 tuổi và người lớn: tiêm hai liều, mỗi liều cách nhau 4-8 tuần.